Anasayfa / Genel / Mahkemelerin Derecelerine Göre Sınıflandırılması

Mahkemelerin Derecelerine Göre Sınıflandırılması

Yargı sistemimizde Mahkemeleri çeşitli şekillerde sınıflandırdığımız gibi, Mahkemeleri derecelerine göre sınıflandırmamız mümkündür.

Genellikle Adliyelere iş başvurusu için olsun farklı bir amaç ile olsun gittiğimizde karşımıza Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi veya İdari Yargı İlk Derece Mahkemesi gibi bir sınıflandırmanın olduğunu görürsünüz.

Peki İlk Derece Mahkeme var ise; İkinci Derece Mahkemede var mı? yada üçüncü derece ?  Bu sorunuza hemen cevap verelim  Evet, vardır,  ancak  genel itibariyle ilk derece Mahkemeler bilinmektedir. Oysa  İkinci Derece Mahkemeler, Yüksek Derece Mahkemeler, İlk ve Son Derece Mahkemeler  olarak sınıflandırılabilir. Ancak ilk derece Mahkemelerin haricindekiler pek fazla bilinmemektedir.

Yargı sistemimizde Mahkemeler derecelerine göre dörte ayrılır.

  • İlk Derece Mahkemeler:

Dava konusu anlaşmazlıkların çözümünde, davaya bakan ilk mahkeme anlamına gelir.

Örnekler:

  •    Hakaret suçundan açılan kamu davasında ilk derece mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
  •    Taksirle Adam Öldürme Suçundan açılan kamu davasında ilk derece mahkemesi Ağır Ceza Mahkemesidir.

Ceza Mahkemeleri, Hukuk Mahkemeleri (Adli Yargı’da), Vergi Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri (İdari Yargıda) ilk derece mahkeme olarak tanımlanabilir.

Ancak bazı durumlarda aynı dereceden Mahkemeler (Asliye Ceza Mahkemesi tarafından verilen H.A.G.B lere Ağır Ceza Mahkemesinin incelemesi gibi) diğerinin kararını inceleyebilir.

Farklı dereceden mahkeme de İlk Derece Mahkeme sıfatıyla karar verebilir. Yüksek Dereceli Mahkeme olan Danıştay  bazı davalara ilk derece mahkemesi sıfatıyla karara bağlayabilir. Örneğin Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan davalar (Danıştay’ın ilk derece Mahkemesi olarak bakacağı davalar için tıklayın)

  •  İkinci Derece Mahkemeler:

İlk derece Mahkemelerin verdiği kararların itirazen incelendiği mahkemelerdir. Örneğin: Hakaret suçundan Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda;

  • a) Verilen ceza hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına (H.A.G.B) kararı verilir ise dosyadaki taraflarca karar itiraz edildiği taktirde  Ağır Ceza Mahkemesi İkinci derece mahkemesi sıfatıyla kararı inceler.
  • b) Sanık hakkında belli bir miktarın altında Adli Para Cezası verilirse ise dosyadaki taraflarca karar istinaf edildiği taktirde  Bölge Adliye Mahkemesi (Ceza Dava Dairesi) İkinci derece mahkemesi sıfatıyla kararı inceler
  • Yüksek Derceli Mahkemeler:

İlk Derece Mahkemelerince verilmiş olan kararları inceleyen ve Kanunda yazılan görevleri yapan yüksek Mahkemelerdir.Yargı sistemimizde 4 Adet yüksek mahkeme vardır.Önemli: Askeri Mahkemelerin kapatılmasıyla Yüksek dereceli Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinden bahsedilmemiştir.

a) Anayasa Mahkemesi:Yasaların (Kanunların) Anayasaya uygunluğunu denetleyen Yüksek Derceli Mahkemedir.

b) Yargıtay:– Adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olup, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile bu Kanun ve diğer kanunların hükümlerine göre görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Kaynak:2797 SayılıYargıtay Kanunu 1 Md.

c) Uyuşmazlık Mahkemesi; Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari (2) yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hallerde, eğer hakemlik görevi hakim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıdaki fıkrada yazılı adli veya idari yargı mercilerinden sayılır.

Kaynak:Uyuşmazlık Mahkemelerin Kuruluş ve İşleyişi Hakkındaki Kanunu 1 md.

d) Danıştay; – Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş Yüksek İdare Mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir

Kaynak:2575 Sayılı Danıştay Kanunu 1 md.

  • İlk ve Son Dereceli Mahkemeler:

Yasadaki bazı davalara ilk ve son Derece Mahkemesi sıfatı ile bakılmasıdır.  Örneğin Yargıtay, Yargıtay Başkan ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekili ve özel kanunlarında belirtilen kimseler aleyhindeki görevden doğan tazminat davalarına ve bunların kişisel suçlarına ait ceza davalarına ve kanunlarda gösterilen diğer davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Mutlaka Okumalısın

Koşullu Salıverme Dilekçesi

Koşullu Salıverme ; Cezaevinde bulunan mahkumun, cezasının bir kısmını infaz etmiş olmak şartıyla, ceza infaz …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir